تغذیه مناسب ورزش چیست. یک ورزشکار باید از چه غذاهایی استفاده کند

از مهمترین نکاتی که در سلامتی یک ورزشکار نقش تعیین کننده دارد اهمیتی است که او به تغذیه خود میدهد. تغذیه مناسب همچنین اثرات مهمی در کارآیی ورزشی ورزشکار دارد. نیاز بدن انسان به مایعات و انرژی که از راه مواد غذایی تامین میشود برحسب سن، جثه، وضعیت بدنی و نوع ورزشی که انجام میدهد متفاوت است و این نیاز باید برحسب شرایط بطور مناسبی تعدیل شود. باید انرژی مورد نیاز برای فعالیت ورزشی را از ترکیب مناسبی از کربوهیدرات، چربی و پروتئین بدست آورد.

مایعات

حدود ۶۰ درصد وزن بدن انسان آب است. آب نقش تعیین کننده ای تقریبا در تمامی واکنش های شیمیایی بدن دارد. بدن انسان نمیتواند آب را در خود محبوس کند پس شما ناچارید آبی را که از طرق مختلف از دست میدهید جبران کنید. هر انسان باید روزی هشت لیوان آب مصرف کند و این میزان در یک ورزشکار حتی بیشتر است. ورزشکار باید قبل از شروع ورزش، در حین ورزش و بعد از آن آب بنوشد. دقت در جایگزینی آبی که بدن ورزشکار در حین ورزش از دست میدهد بخصوص در هوای گرم اهمیت بیشتری دارد.

آب خنک بهترین مایعی است که میتوان در حین ورزش هایی که کمتر از یک ساعت طول میکشند مصرف کرد. حتی اگر تشنه نیستید هم آب بنوشید. شما با تکیه بر حس تشنگی نمیتوانید به درستی متوجه شوید بدن شما به چه میزان از آب نیاز دارد. تا وقتی که در حدود دو درصد از وزنتان را بر اثر دفع آب از دست ندهید احساس تشنگی نمیکنید و همین دو درصد میتواند روی کارآیی شما تاثیر دشته باشد. نکته دیگر آنکه وقتی تشنه شدید و آنقدر آب نوشیدید که تشنگی شما برطرف شود تنها نیمی از آبی را که از دست داده اید جایگزین کرده اید.

به نکات زیر توجه کنید

• آب را کم کم و مکرر بنوشید نه به مقدار زیاد و دفعات کم

• مایعات خنک بنوشید تا حرارت مرکزی بدنتان را کاهش دهید

• بعد از اتمام ورزش خود را وزن کنید و به میزان کاهش وزن آب بنوشید

• به رنگ ادرار خود دقت کنید. ادرار شما باید زیاد و کم رنگ باشد. ادرار پررنگ نشانه کم آبی است

کربوهیدرات

کربوهیدرات مهمترین منبع انرژی است و در مواد شیرین، میوه ها، نان، غلات، برنج و دیگر مواد غذایی وجود دارد. کربوهیدرات باید حدود ۷۰-۶۰ درصد نیاز روزانه شما به انرژی را تامین کند. کربوهیدراتی که مصرف میکنید در بدن شما به گلوکز تبدیل میشود. این گلوکز یا مستقیما میسوزد و انرژی تولید میکند و یا در عضلات تبدیل به گلیکوژن میشود. این گلیکوژن یک ذخیره در دسترس انرژی برای عضله است تا در مواقعی که نیاز فوری به انرژی داشت از آن مصرف کند.

اگر در حین ورزش بدن شما به اندازه کافی کربوهیدرات در دسترس نداشته باشد برای کسب انرژی شروع به سوزاندن چربی و پروتئین میکند و این موجب کاهش کارآیی شما میشود. حداقل از چند روز قبل از شروع یک فعالیت ورزش شدید یا رقابتی کربوهیدرات به اندازه کافی مصرف کنید تا گلیکوژن به اندازه کافی در بدن شما ذخیره شود. اگر فعالیت ورزشی شما بیش از یک ساعت طول میکشد باید در حین ورزش هم کربوهیدرات مصرف کنید.

پروتئین

پروتئین در گوشت، ماهی، تخم مرغ، لبنیات، حبوبات و مواد غذایی دیگر وجود دارد. حدود ۱۵-۱۲ درصد از انرژی مورد نیاز روزانه ما باید از طریق پروتئین تامین شود. پروتئین به بدن شما امکان میدهد تا بافت های تازه بسازد. بدن شما نمیتواند پروتئین را ذخیره کند پس اگر به آن نیاز نداشته باشد آنرا میسوزاند یا تبدیل به چربی میکند. میزان نیاز بدن ورزشکار به پروتئین برحسب نوع ورزش، شدت فعالیت های ورزشی و مدت انجام ورزش متفاوت است

• کسانی که ورزش میکنند به مقادیر بیشتری پروتئین نیاز دارند

• ورزشکارانی که ورزش های استقامتی انجام میدهند یا آنهایی که ورزش های قدرتی انجام میدهند یا بدنسازی میکنند به پروتئین بیشتری نیاز دارند.

چربی

منبع چربی های اشباع شده چربی های با منشا حیوانی مثل گوشت، تخم مرغ، شیر و لبنیات و کره است و منشا چربی غیر اشباعی از مواد غذایی با منشا گیاهی است. چربی باید حدود ۳۰-۲۰ درد نیاز روزانه بدن ما به انرژی را تامین کند. بدن ما برای انجام فعالیت های حیاتی خود به مقادیر کمی چربی نیاز دارد ولی مصرف زیاد چربی موجب افزایش احتمال ابتلا به بیماری های قلبی و بعضی از انواع سرطان و مشکلات دیگر میشود. وقتی استراحت میکنید یا فعالیت کمی انجام میدهید بدن شما بیشتر انرژی مورد نیارش را از سوزاندن چربی بدست میاورد و وقتی میزان فعالیت بدنی و ورزشی را افزایش میدهید بدن بیشتر از کربوهیدرات برای تامیت انرژی استفاده میکند.

به موارد زیر توجه کنید

• در روزی که میخواهید یک فعالیت ورزشی شدید انجام بدهید چربی یا پروتئین زیاد مصرف نکنید چون به کلیه و کبد شما فشار زیادی وارد میشود و هضم این مواد هم سخت تر از کربوهیدرات است

• در روز فعالیت ورزشی بیشتر کربوهیدرات مصرف کنید

• غدا را ۴-۳ ساعت و مایعات را ۳-۲ ساعت قبل از شروع فعالیت ورزشی مصرف کنید

• غذای سرخ شده مصرف نکنید

• در یک ساعت مانده به فعالیت ورزشی غذا یا نوشیدنی شیرین مصرف نکنید

•  ۱-۲ ساعت قبل از شروع ورزش ۳ لیوان آب مصرف کنید و یک لیوان هم ۳۰-۱۵ دقیقه قبل از آن و سپس در حین ورزش هم نصف لیوان تا یک لیوان آب هر ۲۰-۱۰ دقیقه مصرف کنید.

چطور سوخت کربوهیدرات بزنیم و خود را آماده ورزش سنگین رقابتی کنیم

• ابتدا بشدت ورزش کنید تا تمام انرژی شما تخلیه شود. این ورزش باید شبیه همان ورزشی باشد که در چند روز آینده قصد انجام آنرا دارید.

• سه روز مانده به مسابقه یک غذای سرشار از کربوهیدرات با میزان حدود ۸۰-۷۰ درصد کربوهیدرات مصرف کنید و تا موقع مسابقه ورزش زیادی نکنید. به این صورت عضلات شما مقادیر زیادی گلیکوژن برای مسابقه در خود ذخیره میکنند

تغذیه‌ی مناسب برای ورزشکاران کوچک :
با وجود این که بچه‌ها متابولیسم متفاوتی دارند اما داشتن تغذیه‌ی درست قبل از شروع ورزش بسیار مهم است. بهترین حالت این است که ورزشکاران کوچک روزانه میوه، سبزیجات، غلات، نان و مواد غذایی نشاسته ای، محصولات لبنی و همچنین گوشت و ماهی مصرف کنند. برای آشنایی با تغذیه‌ی مناسب برای ورزشکاران کوچک مطالعه‌ی این مطلب را از دست ندهید.
قبل از شروع مطلب و معرفی مواد غذایی مفید برای بچه‌های ورزشکار اجازه دهید راجع به شکلات سیاه صحبت کنیم. شکلات شهرت بدی پیدا کرده است اما این شهرت نارواست. این ماده‌ی غذایی خواص زیادی دارد که برای سلامتی خوب است برای همین نیازی ندارد مصرف آن را برای فرزندانتان قدغن کنید. روزانه مصرف یک تا دو مربع از این ماده‌ی غذایی کافی است که جسم و روح بچه‌ها سالم بماند.
ورزشکاران کوچک: غلات بخورند
برای شروع یک روز خوب به بچه‌هایتان غلات بدهید. غلات برای داشتن تعادل غذایی لازم و ضروری است به خاطر این که سرشار از پروتئین‌ها و گلوسیدها هستند و مواد ضروری بدن را تأمین می‌کنند. این مواد غذایی مفید به تقویت و بالا بردن قدرت عضلات کمک کرده و حاوی ویتامین‌های خانواده‌ی B می‌باشند که به عملکرد خوب سیستم عصبی عضلات کمک می‌کنند.
ورزشکاران کوچک: لبنیات بخورند
محصولات لبنی منبع اصلی کلسیم هستند. بهتر است بچه‌ها برای وعده‌ی صبحانه یا میان‌وعده حتماً پنیر و ماست بخورند و یا شیر بنوشند. به خاطر این که محصولات لبنی برای رشد و به خصوص استحکام استخوان‌ها لازم است.
در تمام مراحل رشد بچه‌ها، پروتئین‌ها نقش مهمی دارند. برای همین لازم است که بچه‌ها ماهی بخورند. در واقع این ماده‌ی غذایی حاوی عناصر مغذی زیادی می‌باشد که امگا ۳ ها یکی از این عناصر ضروری است.
از این گذشته شیر بیش از ۱۵ عنصر مغذی مانند کلسیم، ویتامین D و پروتئین‌ها را نصیب بدن می‌کند. برای همین محصولات لبنی برای ورزشکاران کوچک لازم و ضروری است.
ورزشکاران کوچک: آب‌میوه بنوشند
معمولاً بچه‌ها چندان علاقه‌ای به خوردن میوه نشان نمی‌دهند. در عوض آب‌میوه را راحت‌تر می‌نوشند. آب‌میوه‌ها هم همان خاصیت میوه را دارند و سرشار از ویتامین‌ها هستند که انرژی بخش است. سعی کنید آب‌میوه داخل ساک این ورزشکاران کوچک قرار دهید تا در فواصل تمرینات مصرف کنند.
ورزشکاران کوچک: میوه بخورند
درست است که بچه‌ها آب‌میوه‌ها را راحت‌تر می‌پذیرند اما در هر حال لازم است که آن‌ها را به میوه خوردن تشویق کنید. حتماً در هر وعده‌ی غذایی‌شان یک یا دو واحد میوه بگنجانید.
میوه ها سرشار از ویتامین بوده و کم کالری هستند. برای تشویق کردن بچه‌ها به میوه خوردن بهتر است سالاد میوه و یا کمپوت درست کنید. در هر حال آن‌ها را به میوه خوردن ترغیب کنید.
ورزشکاران کوچک: پاستا بخورند
بر خلاف باورهای رایج، خوردن پاستاها قبل و بعد از ورزش جزو یک برنامه‌ی غذایی سالم محسوب می‌شود. پاستاها سرشار از گلوسید هستند برای همین ذخیره‌ی انرژی را بالا می‌برند و باعث سیری به موقع می‌شوند. برای همین بهتر است برای ورزشکار کوچکتان پاستا تهیه کنید و البته حواستان باشد که آن را خیلی چرب نکنید. توجه داشته باشید که گلوسیدها(کربوهیدرات‌ها) در نان، برنج، سیب زمینی و میوه‌های خشک نیز وجود دارد.
ورزشکاران کوچک: گوشت بخورند
توصیه می‌کنیم برای داشتن یک تغذیه‌ی مناسب روزانه حداقل یک تا دو مرتبه گوشت، ماهی یا تخم مرغ مصرف کنید. برای همین لازم است که بچه‌ها نیز به طور منظم گوشت بخورند. گوشت حاوی پروتئین‌هایی است که به راحتی جذب بدن می‌شوند. گوشت علاوه بر پروتئین، حاوی آهن نیز می‌باشد و باعث تقویت استخوان‌ها و عضلات می‌شود.
ورزشکاران کوچک: سبزیجات بخورند
سبزیجات همان خاصیت میوه‌ها را دارند اما متأسفانه بچه‌ها علاقه‌ی کمی به این مواد غذایی مفید نشان می‌دهند. برای داشتن یک تغذیه‌ی سالم و متنوع لازم است که هر روز به بچه‌ها سبزیجات بدهید. این مواد غذایی سرشار از ویتامین C هستند و به رشد بچه‌ها کمک زیادی می‌کنند. سعی کنید تنوع ایجاد کرده و خلاقیت به خرج دهید تا بچه‌ها سبزیجات بیشتری بخورند. سوپ سبزیجات درست کنید، آن‌ها را به شکل پوره در آورده و کنار بشقابشان قرار دهید و غیره.
ورزشکاران کوچک: ماهی بخورند
در تمام مراحل رشد بچه‌ها، پروتئین‌ها نقش مهمی دارند. برای همین لازم است که بچه‌ها ماهی بخورند. در واقع این ماده‌ی غذایی حاوی عناصر مغذی زیادی می‌باشد که امگا ۳ ها یکی از این عناصر ضروری است. ببینید فرزندتان چه نوع ماهی‌ای را دوست دارد و یا نظرش در مورد نحوه‌ی طبخ آن چیست. در هر حال سعی کنید هفته ای دو تا سه مرتبه به بچه‌ها ماهی بدهید.

ذخیره سازی کربوهیدرات:

ورزشکاران حرفه‌ای قبل از مسابقات، برای اینکه تحمل
و استقامت خود را بالا ببرند، نیاز دارند تا ذخیره کربوهیدرات و گلیکوژن در بدنشان را افزایش دهند. نیکول استیونسون، یکی از سریع‌ترین دوندگان ماراتون کانادا نکاتی را برای افزایش ذخیره کربوهیدرات پیشنهاد می‌دهد:

یکبار مصرف کربوهیدراتتان را بالا ببرید تا ببینید بدنتان چگونه واکنش می‌دهد.
مصرف کربوهیدرات را دو روز پیش از مسابقه بالا ببرید.
در روز مسابقه هیچگونه غذای فیبر دار مصرف نکنید.
مطمئن شوید همه‌ی غذاهایی که خورده‌اید پیش از مسابقه به خوبی هضم شود.